Đây là những lo lắng rất thật. Vì nâng mũi không chỉ là làm đẹp phần sống mũi, đầu mũi hay dáng mũi bên ngoài. Vùng mũi còn là một cơ quan hô hấp, có niêm mạc, cuốn mũi, vách ngăn, khe mũi, lỗ thông xoang và hệ thống dẫn lưu dịch xoang rất tinh tế.
Vì vậy, dưới góc nhìn của một bác sĩ Tai Mũi Họng kiêm phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ, tôi luôn xem viêm xoang là một yếu tố cần đánh giá kỹ trước mổ, chứ không phải một lý do để vội vàng từ chối nâng mũi.
1. Viêm xoang là gì?
Viêm xoang, nói chính xác hơn là viêm mũi xoang, là tình trạng viêm của lớp niêm mạc lót bên trong các xoang cạnh mũi và hốc mũi. Các xoang này gồm xoang hàm, xoang trán, xoang sàng và xoang bướm.
Bình thường, xoang là các khoang rỗng chứa khí, có nhiệm vụ làm nhẹ khối xương mặt, cộng hưởng giọng nói, làm ấm – làm ẩm không khí và dẫn lưu dịch tiết ra hốc mũi qua các lỗ thông xoang nhỏ.
Khi niêm mạc xoang bị viêm, phù nề hoặc lỗ thông xoang bị tắc, dịch nhầy không thoát ra ngoài tốt. Dịch bị ứ đọng sẽ tạo cảm giác nghẹt mũi, nặng mặt, đau tức vùng trán – má – quanh mắt, chảy dịch mũi, dịch chảy xuống họng, giảm ngửi, ho kéo dài, thậm chí có thể có dịch mủ nếu bội nhiễm vi khuẩn.
2. Các giai đoạn của viêm xoang
Về thời gian, viêm xoang thường được chia thành:
Viêm xoang cấp: triệu chứng kéo dài dưới 4 tuần, thường sau cảm cúm, nhiễm siêu vi hoặc nhiễm khuẩn đường hô hấp trên.
Viêm xoang bán cấp: kéo dài khoảng 4–12 tuần.
Viêm xoang mạn tính: triệu chứng kéo dài trên 12 tuần, thường liên quan đến viêm kéo dài, dị ứng, bất thường giải phẫu, polyp mũi hoặc rối loạn dẫn lưu xoang. Các hướng dẫn hiện nay vẫn nhấn mạnh việc phân biệt viêm mũi xoang cấp, viêm mũi xoang do vi khuẩn cấp và viêm mũi xoang mạn để điều trị đúng, tránh lạm dụng thuốc không cần thiết.
Nói một cách dễ hiểu:
Viêm xoang không chỉ là “đau đầu do xoang”, mà là tình trạng đường dẫn lưu – thông khí của mũi xoang bị rối loạn, khiến niêm mạc viêm, dịch ứ lại và gây ra hàng loạt triệu chứng khó chịu.
3. Cơ chế bệnh lý: viêm xoang ảnh hưởng gì đến phẫu thuật nâng mũi?
Nguồn: Internet
Để hiểu đúng, cần nhìn vào cơ chế của viêm xoang.
Bình thường, các xoang quanh mũi có các lỗ thông nhỏ để dẫn lưu dịch tiết ra hốc mũi. Khi niêm mạc bị viêm, phù nề hoặc khi có yếu tố cơ học làm hẹp đường dẫn lưu, dịch bị ứ lại. Sự ứ đọng này tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn, nấm hoặc tình trạng viêm kéo dài phát triển. Cơ chế quan trọng của viêm xoang mạn thường liên quan đến tắc nghẽn phức hợp lỗ thông xoang, phù nề niêm mạc, rối loạn vận chuyển nhầy lông chuyển và ứ đọng dịch tiết.
Trong phẫu thuật nâng mũi, vùng được can thiệp chủ yếu là khung xương – sụn – mô mềm bên ngoài và một phần cấu trúc nâng đỡ mũi. Nếu bệnh nhân đang có viêm xoang cấp hoặc viêm mũi xoang chưa kiểm soát, các vấn đề có thể gặp gồm:
Thứ nhất, niêm mạc mũi đang phù nề sẵn, sau mổ dễ cảm giác nghẹt mũi nhiều hơn do cộng hưởng với sưng nề hậu phẫu.
Thứ hai, dịch viêm hoặc dịch mủ trong hốc mũi làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn vùng phẫu thuật, đặc biệt khi có đặt vật liệu nhân tạo.
Thứ ba, nếu bệnh nhân có vẹo vách ngăn, cuốn mũi quá phát, polyp mũi hoặc hẹp khe mũi giữa, việc nâng cao sống mũi đơn thuần sẽ không giải quyết được nguyên nhân nghẹt mũi. Khi đó, khách hàng có thể lầm tưởng “nâng mũi làm em nghẹt mũi”, trong khi thực tế là bệnh lý đường thở đã tồn tại từ trước.
Thứ tư, nếu sau mổ bệnh nhân thường xuyên hắt hơi, xì mũi mạnh, viêm mũi dị ứng bùng phát hoặc chảy dịch kéo dài, quá trình lành thương có thể bị ảnh hưởng, làm tăng sưng nề, khó chịu, thậm chí tác động không tốt đến độ ổn định mô mềm trong giai đoạn đầu.
4.Vậy trường hợp nào có thể nâng mũi?
Người bị viêm xoang có thể nâng mũi khi tình trạng bệnh đã ở giai đoạn ổn định.
Cụ thể, nên cân nhắc phẫu thuật khi:
Khách hàng không còn sốt, không đau nhức xoang cấp, không chảy mũi mủ nhiều, không nghẹt mũi nặng. Niêm mạc mũi khi nội soi không còn phù nề viêm cấp rõ rệt. Nếu có viêm xoang mạn, tình trạng đã được kiểm soát bằng điều trị nội khoa như rửa mũi, thuốc xịt mũi phù hợp, kiểm soát dị ứng hoặc điều trị nhiễm khuẩn khi có chỉ định.
Với viêm xoang cấp do vi khuẩn, hướng dẫn Tai Mũi Họng nhấn mạnh chẩn đoán khi triệu chứng kéo dài không cải thiện từ 10 ngày trở lên hoặc diễn tiến nặng hơn sau giai đoạn đầu; điều trị cần dựa trên đánh giá lâm sàng, không nên lạm dụng kháng sinh tùy tiện.
Nói cách khác, viêm xoang ổn định không phải là chống chỉ định tuyệt đối của nâng mũi. Nhưng viêm xoang đang bùng phát, chảy mủ, nghẹt nhiều, đau nhức cấp hoặc có nhiễm trùng chưa kiểm soát thì nên điều trị trước.
5. Trường hợp nào nên trì hoãn nâng mũi?
Nguồn: Internet
Theo quan điểm chuyên môn, nên trì hoãn phẫu thuật nếu khách hàng đang có một trong các dấu hiệu sau:
Đang viêm xoang cấp: đau tức mặt, nghẹt mũi nhiều, chảy mũi vàng xanh, sốt, mệt mỏi.
Đang viêm mũi dị ứng bùng phát: hắt hơi liên tục, ngứa mũi, chảy mũi trong nhiều, cuốn mũi phù nề.
Có dịch mủ trong hốc mũi khi nội soi.
Có polyp mũi, viêm xoang nấm, viêm xoang mạn nặng hoặc tắc nghẽn dẫn lưu xoang rõ. Một số thể viêm xoang do nấm, ví dụ bóng nấm xoang, thường cần can thiệp phẫu thuật để mở xoang và lấy tổ chức nấm ra khi có chỉ định.
Có vẹo vách ngăn, cuốn mũi quá phát hoặc hẹp van mũi gây nghẹt thở rõ, vì nếu chỉ nâng mũi bên ngoài mà không xử lý nguyên nhân chức năng, khách hàng vẫn có thể tiếp tục nghẹt mũi sau mổ.
Trong các trường hợp này, điều trị Tai Mũi Họng trước không chỉ giúp phẫu thuật an toàn hơn, mà còn giúp khách hàng có trải nghiệm hậu phẫu nhẹ nhàng hơn.
6. Cách giải quyết trước khi nâng mũi
Với khách hàng có tiền sử viêm xoang, quy trình chuyên môn nên gồm:
Bước 1: Khai thác bệnh sử kỹ
Cần hỏi rõ khách hàng bị viêm xoang bao lâu, có thường xuyên nghẹt mũi không, nghẹt một bên hay hai bên, có chảy dịch mủ không, có giảm ngửi không, có đau đầu – đau mặt không, có dị ứng thời tiết không, có từng chụp CT xoang hay phẫu thuật xoang chưa.
Bước 2: Nội soi mũi xoang trước mổ
Đây là bước rất quan trọng. Nội soi giúp đánh giá niêm mạc, cuốn mũi, vách ngăn, dịch tiết, polyp, khe mũi giữa, lỗ thông xoang và tình trạng đường thở.
Bước 3: Chụp CT xoang khi cần
Không phải ai viêm xoang cũng cần chụp CT. Nhưng nếu triệu chứng kéo dài, tái phát nhiều lần, nghi viêm xoang mạn, polyp, nấm xoang, tắc nghẽn giải phẫu hoặc đã điều trị không cải thiện, CT xoang sẽ giúp đánh giá chính xác hơn.
Bước 4: Điều trị ổn định viêm mũi xoang trước phẫu thuật
Điều trị có thể gồm rửa mũi bằng nước muối sinh lý, thuốc xịt corticosteroid nội mũi khi có chỉ định, thuốc kiểm soát dị ứng, thuốc giảm phù nề niêm mạc trong thời gian phù hợp, kháng sinh nếu có bằng chứng nhiễm khuẩn cần điều trị. Các biện pháp như rửa mũi bằng nước muối và corticosteroid nội mũi là những nền tảng thường được khuyến nghị trong quản lý viêm xoang mạn hoặc triệu chứng nghẹt – chảy mũi kéo dài.
Bước 5: Lên kế hoạch phẫu thuật thẩm mỹ sau khi đường thở ổn định
Khi mũi bên trong đã ổn, bác sĩ mới nên đánh giá tiếp phần thẩm mỹ: độ cao sống mũi, độ dày da, nền xương chính mũi, đầu mũi, trụ mũi, cánh mũi, sự cân đối với khuôn mặt và lựa chọn vật liệu phù hợp.
7. Nâng mũi có làm viêm xoang nặng hơn không?
Nếu phẫu thuật đúng chỉ định, đúng lớp giải phẫu, kiểm soát tốt nhiễm trùng và không làm hẹp đường thở, nâng mũi thường không phải là nguyên nhân trực tiếp gây viêm xoang.
Tuy nhiên, khách hàng có thể cảm thấy nghẹt mũi sau nâng trong giai đoạn đầu vì sưng nề mô mềm, máu bầm, dịch tiết, nẹp mũi hoặc phản ứng niêm mạc sau phẫu thuật. Đây thường là tình trạng tạm thời.
Điều đáng lưu ý là nếu trước mổ đã có viêm xoang, viêm mũi dị ứng, vẹo vách ngăn, cuốn mũi quá phát hoặc hẹp van mũi nhưng không được phát hiện, sau mổ khách hàng rất dễ quy kết mọi cảm giác nghẹt mũi là do nâng mũi. Vì vậy, thăm khám Tai Mũi Họng trước mổ không phải là bước “thêm cho đủ”, mà là bước giúp bảo vệ cả kết quả thẩm mỹ lẫn chức năng hô hấp.
Kết luận ngắn gọn
Viêm xoang vẫn có thể nâng mũi, nhưng cần kiểm soát viêm trước khi phẫu thuật.
Nếu đang viêm xoang cấp, chảy mũi mủ, nghẹt mũi nhiều, đau nhức xoang hoặc có bệnh lý bên trong mũi chưa xử lý, nên điều trị ổn định rồi mới nâng.
Một ca nâng mũi an toàn không chỉ là làm cho mũi cao hơn.
Đó là quá trình bác sĩ nhìn thấy cả vẻ đẹp bên ngoài và chức năng bên trong của chiếc mũi.
Vì chiếc mũi đẹp nhất là chiếc mũi khiến bạn tự tin hơn — nhưng vẫn thở nhẹ nhàng, sống thoải mái và an tâm với lựa chọn của mình.
ThS.BS Hương Bình – Chuyên gia tạo hình mũi
